Kiểm Định Nhà Máy Thực Phẩm, Dược Phẩm: Yêu Cầu Kết Cấu

Kiểm định nhà máy thực phẩm, dược phẩm là việc đánh giá kết cấu và hiện trạng công trình (sàn, nền, tường, trần, mái, khung, kết cấu đỡ thiết bị) trong điều kiện vận hành đặc thù như ẩm, rửa thường xuyên, hóa chất tẩy rửa, nhiệt độ thấp và khu sạch. Kết quả là báo cáo kiểm định phục vụ vận hành an toàn và làm tài liệu đối chiếu khi audit. Kiểm định không phải chứng nhận GMP hay Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Nhiều giám đốc nhà máy gặp cùng một tình huống: đoàn đánh giá của khách hàng hoặc chuyên gia GMP đi qua xưởng, chỉ vào vết nứt sàn khu rửa, vệt thấm trên trần khu đóng gói, thiết bị mới treo lên kết cấu, rồi hỏi “công trình có được đánh giá không, hồ sơ đâu?”. Bộ phận QA có đầy đủ hồ sơ quy trình, vệ sinh, hiệu chuẩn, nhưng không có tài liệu nào về kết cấu. Bản vẽ hoàn công nằm ở phòng hành chính, còn tình trạng thực tế của sàn, mái, khung sau nhiều năm rửa và cải tạo thì không ai ghi lại.

Bài viết này giải thích những yêu cầu kết cấu mà nhà máy thực phẩm, dược phẩm cần quan tâm, văn bản nào có căn cứ và văn bản nào chưa có, cần kiểm tra hạng mục nào, và cách tổ chức kiểm định khi nhà máy vẫn đang vận hành. Bài không hướng dẫn thủ tục xin chứng nhận GMP hay ATTP, không bàn về quy trình sản xuất hay thiết bị công nghệ. Nếu bạn cần cái nhìn tổng quan về dịch vụ, xem trang kiểm định nhà máy của chúng tôi.

1. Kiểm định nhà máy thực phẩm, dược phẩm là gì và khác gì chứng nhận GMP, ATTP?

Kỹ sư kiểm định đang đánh giá kết cấu dây chuyền và nhà xưởng sản xuất dược phẩm, thực phẩm
Kỹ sư kiểm định đang đánh giá kết cấu dây chuyền và nhà xưởng sản xuất dược phẩm, thực phẩm.

1.1. Định nghĩa

Theo Nghị định 207/2026/NĐ-CP (Điều 2 khoản 8), kiểm định xây dựng là hoạt động kiểm tra, đánh giá chất lượng hoặc nguyên nhân hư hỏng, giá trị, thời hạn sử dụng và các thông số kỹ thuật khác của sản phẩm xây dựng, bộ phận hoặc công trình, thông qua quan trắc, thí nghiệm kết hợp với việc tính toán, phân tích.

Áp dụng cho nhà máy thực phẩm hay kiểm định nhà máy dược phẩm, đối tượng vẫn là công trình: sàn, nền, cột, dầm, khung thép, tường, mái, kết cấu đỡ thiết bị. Điểm khác so với nhà xưởng thông thường nằm ở điều kiện làm việc của công trình và ở cách tổ chức kiểm tra sao cho không ảnh hưởng vệ sinh.

1.2. Bốn hoạt động hay bị nhầm lẫn

Hoạt động Ai thực hiện Hỏi về cái gì Sản phẩm Vai trò của kiểm định xây dựng
Kiểm định xây dựng Tổ chức kiểm định có năng lực hoạt động xây dựng Kết cấu còn an toàn, đủ khả năng chịu lực, hư hỏng do đâu Báo cáo kiểm định Chính là hoạt động này
Đánh giá đáp ứng GMP thuốc Cơ quan quản lý dược theo quy định ngành dược Nhà xưởng, thiết bị, nhân sự, hồ sơ, quy trình sản xuất thuốc Kết quả đánh giá, giấy chứng nhận theo quy định ngành Cung cấp thông tin về hiện trạng kết cấu nếu được hỏi
Chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP Cơ quan quản lý an toàn thực phẩm có thẩm quyền Điều kiện cơ sở, trang thiết bị, con người, hồ sơ Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP (khi thuộc diện) Không thay thế; có thể bổ sung thông tin về công trình
Audit của khách hàng Khách hàng, nhãn hàng hoặc tổ chức đánh giá họ chỉ định Theo bộ tiêu chí của khách hàng hoặc chương trình Báo cáo audit, danh sách điểm cần khắc phục Bằng chứng về tình trạng công trình và việc khắc phục

Đơn vị kiểm định xây dựng không cấp chứng nhận GMP hay chứng nhận ATTP. Báo cáo kiểm định là tài liệu kỹ thuật về công trình; nó có thể giúp doanh nghiệp trả lời các câu hỏi về nhà xưởng trong những lần đánh giá trên, nhưng không thay thế bất kỳ thủ tục nào của ngành thực phẩm hay dược.

2. Khung pháp lý và tiêu chuẩn: điều có căn cứ, điều chưa tìm thấy

Các văn bản dưới đây đọc qua bản sao trên các trang tra cứu pháp luật; doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản gốc.

2.1. Ngành thực phẩm

  • Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12, Điều 19 nêu điều kiện chung với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm: địa điểm, diện tích thích hợp và có khoảng cách an toàn với nguồn ô nhiễm; đủ nước đạt quy chuẩn; đủ trang thiết bị, phương tiện rửa, khử trùng, phòng chống côn trùng và động vật gây hại; có hệ thống xử lý chất thải; duy trì điều kiện và lưu hồ sơ. Điều 20 yêu cầu nơi bảo quản đủ rộng, ngăn ngừa tác động của nhiệt độ, độ ẩm, côn trùng, bụi bẩn. Luật không nêu yêu cầu cụ thể về kết cấu sàn, tường, trần.
  • Thông tư 15/2012/TT-BYT từng quy định chi tiết điều kiện chung về nhà xưởng sản xuất thực phẩm, nhưng theo cơ sở dữ liệu pháp luật đã hết hiệu lực từ 27/12/2018. Doanh nghiệp nên tránh dùng các checklist cũ còn dẫn Thông tư này.
  • Luật ATTP có nghị định hướng dẫn (Nghị định 46/2026/NĐ-CP); doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn để biết yêu cầu áp dụng cho loại hình của mình.

2.2. Ngành dược

Thông tư 28/2025/TT-BYT về thực hành tốt sản xuất thuốc, nguyên liệu làm thuốc có hiệu lực từ 01/7/2025, thay thế Thông tư 35/2018/TT-BYT và Thông tư 12/2022/TT-BYT. Điều 3 công bố áp dụng các bộ nguyên tắc WHO-GMP, PIC/S-GMP, EU-GMP (cùng các nguyên tắc GMP riêng cho thuốc sinh học từ máu, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền) tại các phụ lục.

Điều 4 khoản 10 yêu cầu một số nhóm thuốc nguy cơ cao (như betalactam, thuốc độc tế bào, hormone tránh thai, vắc xin) được sản xuất ở dây chuyền, nhà xưởng, thiết bị riêng biệt. Đã có văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 28/2025; doanh nghiệp cần đối chiếu bản hiện hành. Với kiểm định nhà máy dược phẩm, điều này có nghĩa là tiêu chí về nhà xưởng nên được lấy từ đúng bộ GMP mà nhà máy đang áp dụng.

2.3. Kiểm định xây dựng

Nghị định 207/2026/NĐ-CP (Điều 36 khoản 5) nêu các trường hợp kiểm định phục vụ bảo trì, trong đó có khi phát hiện hư hỏng hoặc dấu hiệu nguy hiểm, khi cơ quan quản lý yêu cầu. Trình tự kiểm định và nội dung báo cáo theo Thông tư 32/2026/TT-BXD Điều 4.

2.4. Bảng tổng hợp

Văn bản Nói gì liên quan đến công trình Mức cụ thể về kết cấu
Luật ATTP 55/2010 (Điều 19–20) Địa điểm, rửa, khử trùng, chống côn trùng, nơi bảo quản ngăn nhiệt, ẩm, bụi Không có yêu cầu kết cấu cụ thể
TT 15/2012/TT-BYT Từng quy định nhà xưởng thực phẩm Đã hết hiệu lực từ 27/12/2018
TT 28/2025/TT-BYT Áp dụng WHO, PIC/S, EU-GMP; nhà xưởng riêng cho thuốc nguy cơ cao Yêu cầu kỹ thuật nằm trong bộ GMP được áp dụng
NĐ 207/2026, TT 32/2026 Bảo trì, kiểm định công trình Trình tự, nội dung báo cáo; tiêu chí theo tiêu chuẩn và thiết kế

2.5. Khoảng trống cần nói thẳng

Qua tra cứu, chúng tôi chưa tìm thấy tiêu chuẩn Việt Nam riêng về “yêu cầu kết cấu nhà xưởng GMP”. Các văn bản Việt Nam đã đọc không nêu trị số về sàn, tường, trần hay tải trọng cho nhà máy thực phẩm, dược phẩm. Trên thực tế, yêu cầu kết cấu nhà xưởng GMP thường được suy ra từ ba nguồn: bộ nguyên tắc GMP mà doanh nghiệp áp dụng (ví dụ EU-GMP yêu cầu bề mặt không nứt, không khe hở); tiêu chuẩn thiết kế kết cấu hiện hành; và bộ tiêu chí riêng của khách hàng hoặc chương trình đánh giá. Đề cương kiểm định nên nêu rõ tiêu chí lấy từ đâu.

Chưa rõ khách hàng hay đoàn đánh giá cần hồ sơ kết cấu nào? Kỹ sư kiểm định có thể cùng bộ phận QA rà yêu cầu, xác định hạng mục công trình cần đánh giá và tài liệu nên chuẩn bị. Mr Quân: 0971 162 567.

3. Vì sao kết cấu nhà máy thực phẩm, dược phẩm chịu điều kiện khác nhà xưởng thông thường

3.1. Điều kiện vận hành và tác động lên kết cấu

Yếu tố vận hành Tác động lên kết cấu (nguyên lý) Hạng mục nên xem
Rửa nước thường xuyên Nước thấm qua vết nứt, khe hở; đọng nước tại chân cột, chân tường Sàn, khe, cống, chân cột, chân tường
Hóa chất tẩy rửa, khử trùng Làm hỏng lớp phủ sàn, lớp sơn thép; ăn mòn bê tông và thép Lớp phủ sàn, bê tông bề mặt, thép gần sàn
Hơi ẩm, hơi nước Ngưng tụ trên kết cấu thép, mặt dưới mái; nấm mốc Kèo, xà gồ, mặt dưới mái, trần
Nhiệt độ thấp (kho lạnh, khu mát) Chênh nhiệt hai mặt vách, ngưng tụ trong cấu kiện, rủi ro cho nền Sàn kho lạnh, vách, mái, liên kết
Khu sạch, trần treo Tải ống gió, thiết bị xử lý không khí treo lên kết cấu Kết cấu đỡ trần, kèo, dầm
Yêu cầu vệ sinh cao Mọi vết nứt, hốc, thấm đều là điểm không đạt vệ sinh Bề mặt sàn, tường, trần, mối nối
Thiết bị lắp thêm nhiều đợt Tải tăng dần không được tính lại Mái, kèo, sàn, móng thiết bị

3.2. Hư hỏng vệ sinh đến trước hư hỏng chịu lực

Ở nhà xưởng thông thường, một vết nứt nhỏ trên sàn có thể chưa đáng lo. Ở nhà máy thực phẩm, dược phẩm, vết nứt đó đã là một điểm tích nước, tích bẩn, khó làm sạch, và có thể bị ghi nhận trong lần đánh giá tiếp theo. Nói cách khác, hư hỏng kết cấu thường lộ ra dưới dạng hư hỏng vệ sinh (nứt, hốc, thấm, bong lớp phủ) rất lâu trước khi trở thành vấn đề chịu lực.

Điều này có hai hệ quả quản trị. Thứ nhất, bộ phận QA thường là người phát hiện sớm nhất, nên cần có kênh chuyển thông tin sang bộ phận kỹ thuật. Thứ hai, nếu chỉ xử lý bề mặt (trám, sơn phủ lại) mà không tìm nguyên nhân, vết nứt hay vệt thấm sẽ quay lại và có thể đang che giấu hư hỏng sâu hơn.

4. Sàn và nền: hạng mục chịu khai thác nặng nhất

Kiểm định kết cấu sàn nền và dây chuyền sản xuất trong nhà máy thực phẩm dược phẩm
Kiểm định kết cấu sàn nền và dây chuyền sản xuất trong nhà máy thực phẩm dược phẩm.

4.1. Các vấn đề thường gặp

Sàn sản xuất, sàn khu rửa, sàn khu chế biến ướt và khu hóa chất chịu cùng lúc nước, hóa chất, nhiệt, tải thiết bị và xe nâng. Các dấu hiệu thường gặp:

  • Lớp phủ sàn (epoxy, polyurethane, vữa đặc biệt) bong tróc, phồng rộp, mài mòn.
  • Vết nứt mặt sàn, nứt dọc theo khe co giãn, vỡ cạnh khe.
  • Đọng nước ở vùng sàn không thoát, quanh cống.
  • Sàn lún cục bộ quanh bệ máy, dưới giá kệ, dọc lối xe nâng.
  • Rỗng dưới sàn (gõ nghe tiếng rỗng), thường gặp sau thời gian dài nước thấm xuống nền.

4.2. Tham khảo quốc tế

Bộ nguyên tắc EU-GMP, Chương 3 “Nhà xưởng và thiết bị” (Ủy ban châu Âu, tham khảo quốc tế) yêu cầu bề mặt bên trong như tường, sàn, trần phải nhẵn, không nứt, không có mối nối hở, dễ làm sạch (mục 3.9), và cống thoát phải có kích thước phù hợp, có bẫy, tránh kênh hở (mục 3.11). Nguyên tắc này cho thấy vì sao một vết nứt sàn ở nhà máy thuốc là vấn đề tuân thủ, không chỉ là vấn đề thẩm mỹ.

Một bài phân tích về nhà máy, kho lạnh trên tạp chí BD+C (Hoa Kỳ, 2010, tham khảo quốc tế) cũng lưu ý nứt sàn làm hỏng lớp hoàn thiện sàn, và với nhà máy thực phẩm, sàn bị gián đoạn có thể khiến cơ sở không được phép vận hành khu vực đó cho đến khi sửa xong.

4.3. Tải thiết bị, xe nâng, giá kệ

Nhà máy thực phẩm, dược phẩm thường thay đổi bố trí dây chuyền, thêm bồn, máy đóng gói, giá kệ cao trong kho thành phẩm. Mỗi thay đổi tạo ra tải tập trung mới trên sàn mà thiết kế ban đầu có thể chưa xét. Khi sàn nứt hoặc lún ở vị trí đặt thiết bị mới, cần ghi lại thời điểm thay đổi và tải thực tế để kỹ sư đối chiếu.

4.4. Sửa lớp phủ hay kiểm tra kết cấu?

Bong lớp phủ do mài mòn, hóa chất là việc bảo trì: làm lại lớp phủ theo chỉ dẫn vật liệu. Nhưng nếu lớp phủ bong theo đường nứt, vết nứt lặp lại sau khi đã sửa, sàn lún hoặc rỗng, thì vấn đề nằm ở kết cấu sàn hoặc nền và cần kiểm tra trước khi làm lại lớp phủ. Xem thêm bài kiểm định nền nhà xưởng và kiểm định sàn công trình.

5. Tường, trần, mái và hệ treo thiết bị

5.1. Tường và trần

  • Nứt, thấm: vết nứt tại chỗ tiếp giáp tường – cột, tường – sàn, góc cửa; vệt thấm từ mái hoặc từ khu rửa lân cận.
  • Hốc khó vệ sinh: EU-GMP (mục 3.10, tham khảo quốc tế) yêu cầu đường ống, đèn, điểm thông gió được thiết kế và lắp đặt để tránh tạo hốc khó làm sạch. Mỗi lần khoan, đục tường để đi thêm ống là một lần tạo ra hốc mới và có thể ảnh hưởng tới tường hoặc cấu kiện.
  • Trần treo: trần ở khu sản xuất, khu sạch thường đỡ thêm ống gió, thang máng cáp, đèn, đường ống khí nén, nước. Tải này truyền lên kèo, dầm hoặc sàn tầng trên. Khi bổ sung thiết bị lên trần nhiều đợt, tổng tải có thể khác đáng kể so với thiết kế.

5.2. Mái

  • Thấm mái ở nhà máy thực phẩm, dược phẩm không chỉ làm ướt hàng hóa mà còn gây nấm mốc, nhỏ giọt lên khu sản xuất. Thấm lâu ngày làm gỉ xà gồ, kèo từ mặt trên.
  • Thiết bị trên mái: chiller, tháp giải nhiệt, quạt hút, dàn ngưng, hệ điện mặt trời. Đây là tải tập trung và có rung, nhiều khi được lắp sau khi nhà xưởng đã đưa vào sử dụng. Thiết kế ban đầu có thể chưa tính tới.

Bài không nêu trị số tải, vì tải cho phép phụ thuộc vào kết cấu và thiết kế của từng nhà xưởng. Khi mái có dấu hiệu võng, thấm kéo dài hoặc dự kiến lắp thêm thiết bị, xem bài kiểm định mái nhà xưởng.

6. Kết cấu thép và bê tông trong môi trường ẩm, rửa, hóa chất

6.1. Kết cấu thép

Trong nhà máy thực phẩm, dược phẩm, thép bị ăn mòn nhanh nhất ở những chỗ ít được nhìn tới:

  • Chân cột và bản đế sát sàn khu rửa, nơi nước và hóa chất tẩy rửa thường xuyên tiếp xúc.
  • Liên kết bu lông, bản mã ở vùng có hơi nước, nơi ẩm đọng trong khe.
  • Thép dưới lớp bảo ôn của đường ống hoặc dưới lớp ốp vách: ẩm bị giữ lại, không nhìn thấy từ bên ngoài.
  • Mặt dưới mái và kèo ở khu có hơi nước, nơi ngưng tụ thường xuyên.

6.2. Kết cấu bê tông

Hóa chất tẩy rửa, khử trùng và nước rửa có thể làm hư lớp bề mặt bê tông, bong lớp bảo vệ, và khi nước thấm sâu, làm cốt thép bị gỉ. Dấu hiệu thường gặp: bề mặt bê tông sần, bở; vết rỉ chảy ra từ vết nứt; bong tróc ở chân cột, chân tường, mép sàn.

6.3. Kiểm tra mà không phá vỡ vệ sinh

Một đặc thù của kiểm định nhà máy thực phẩm, dược phẩm là kỹ sư không thể tùy ý cạo sơn, đục bê tông hay khoan lấy mẫu ở khu sản xuất. Vì vậy, đề cương nên ưu tiên:

  • Quan sát và chụp ảnh có vị trí, trong giờ dừng máy hoặc lịch vệ sinh.
  • Phương pháp kiểm tra không phá hủy khi cần: đo chiều dày thép còn lại, đo chiều dày lớp phủ, siêu âm, súng bật nẩy cho bê tông.
  • Lấy mẫu hoặc cạo lớp phủ chỉ ở vị trí được thống nhất với QA, kèm biện pháp phục hồi bề mặt và vệ sinh ngay sau khi làm.

Cách đánh giá mức độ ăn mòn thép và hướng xử lý xem bài kết cấu thép bị ăn mòn có nguy hiểm không.

7. Kho lạnh và khu nhiệt độ thấp: đổi công năng là rủi ro lớn nhất

7.1. Những điểm khác của kho lạnh

Kho lạnh, kho mát, khu cấp đông làm việc ở điều kiện khác hẳn kho thường. Tham khảo quốc tế từ bài hướng dẫn thiết kế bao che cho kho lạnh trên tạp chí BD+C (Hoa Kỳ, 2010; bài viết cũ, chỉ dùng ở mức nguyên lý, không áp dụng số liệu khí hậu của Hoa Kỳ):

  • Nền dưới kho cấp đông có nguy cơ bị đóng băng dần, làm đất trương nở và gây nứt sàn, nếu thiết kế không có biện pháp bảo vệ nền.
  • Ngưng tụ trong cấu kiện: khi lớp chắn hơi không liên tục, hơi ẩm từ phía ấm đi vào lớp cách nhiệt, ngưng tụ, làm giảm hiệu quả cách nhiệt và gây ẩm, gỉ cho kết cấu.
  • Chênh nhiệt hai mặt vách và sàn: tạo biến dạng, nứt tại chỗ tiếp giáp.
  • Rửa bằng nước nóng trên sàn lạnh có thể gây sốc nhiệt cho lớp sàn.

Ngoài ra, kho lạnh thường có giá kệ cao và xe nâng hoạt động liên tục, tạo tải tập trung lớn lên sàn.

7.2. Khi chuyển kho thường thành kho lạnh

Đây là tình huống rủi ro nhất: một kho thường được lắp panel cách nhiệt, thiết bị lạnh, giá kệ cao để làm kho lạnh mà không đánh giá lại kết cấu. Sàn, nền, mái (thêm thiết bị lạnh, dàn ngưng) và khung đều chịu điều kiện mới. Nội dung đánh giá khi thay đổi công năng được trình bày trong bài kiểm định khả năng chịu lực khi đổi công năng; đặc điểm kết cấu kho xem bài kiểm định nhà kho công nghiệp.

7.3. Bảng dấu hiệu ở kho lạnh

Dấu hiệu quan sát Nguyên nhân thường gặp (định tính) Việc nên làm
Sàn nứt, phồng, bậc lệch Nền bị ảnh hưởng nhiệt, tải giá kệ, sốc nhiệt khi rửa Đánh dấu theo dõi; báo kỹ sư kiểm tra nền, sàn
Đọng sương, băng trên vách, trần Lớp chắn hơi không liên tục, hở mối nối panel Kiểm tra mối nối, liên kết; kiểm tra gỉ kết cấu phía sau
Gỉ chân cột, liên kết trong kho Ngưng tụ, ẩm kéo dài Kiểm tra chiều dày thép còn lại tại vị trí gỉ
Giá kệ nghiêng, chân kệ lún Sàn lún cục bộ, tải vượt thiết kế Giảm tải khu vực; kiểm tra sàn
Mái võng gần vị trí thiết bị lạnh Tải thiết bị lắp thêm Kiểm tra kết cấu mái, kèo đỡ thiết bị

8. Khu sạch, tải thiết bị và rung

Kiểm định nhà máy thực phẩm đánh giá kết cấu đỡ khu sạch và tải trọng thiết bị
Kiểm định nhà máy thực phẩm đánh giá kết cấu đỡ khu sạch và tải trọng thiết bị.

8.1. Kết cấu đỡ khu sạch

Khu sạch là hạng mục đặc thù nhất khi kiểm định nhà máy dược phẩm. Khu sạch trong nhà máy dược phẩm và một số nhà máy thực phẩm thường có trần kín, phía trên là ống gió, thiết bị xử lý không khí (AHU), bộ lọc, đường ống kỹ thuật. Toàn bộ hệ này treo lên kèo, dầm hoặc đặt trên sàn kỹ thuật. Mỗi lần nâng cấp hệ thống không khí, thêm phòng sạch, thêm thiết bị là một lần tải trên kết cấu thay đổi. Kết cấu đỡ cần được kiểm tra lại khi:

  • Bổ sung thiết bị xử lý không khí, ống gió lớn hoặc thiết bị đặt trên trần.
  • Thay đổi bố trí phòng sạch làm thay đổi vị trí treo.
  • Kết cấu đỡ có dấu hiệu võng, rung, liên kết lỏng.

8.2. Rung từ thiết bị

Máy nén, bơm, máy dập viên, máy đóng gói, máy ly tâm tạo rung truyền vào sàn và khung. Ở mức nguyên lý, rung có thể ảnh hưởng tới thiết bị cân, thiết bị phân tích nhạy, và làm lỏng liên kết theo thời gian. Khi lắp dây chuyền mới hoặc thiết bị gây rung, nên đánh giá kết cấu đỡ và móng thiết bị trước. Xem bài kiểm định nhà xưởng khi lắp đặt dây chuyền sản xuất mới.

Bài không nêu cấp sạch, chênh áp hay số lần trao đổi khí, vì đó là thông số công nghệ do hồ sơ GMP và nhà thầu cơ điện quyết định, không phải nội dung kiểm định kết cấu.

9. Kiểm định trong nhà máy đang vận hành: theo khu, giữ vệ sinh, đủ hồ sơ

9.1. Nguyên tắc tổ chức

  • Chia theo khu: khu sản xuất, khu sạch, khu rửa, kho lạnh, kho thường, khu kỹ thuật, mái. Mỗi khu có thời điểm và quy tắc riêng.
  • Phối hợp lịch vệ sinh, dừng máy: khảo sát khu sản xuất trong giờ dừng máy, trước lịch vệ sinh tổng.
  • Tuân thủ quy tắc ra vào: người kiểm định thay đồ, đi theo luồng quy định; dụng cụ, thiết bị đo được làm sạch trước khi mang vào.
  • Che chắn: khi cần cạo lớp phủ, khoan mẫu, che chắn bụi và nước, vệ sinh ngay sau khi làm; QA xác nhận khu vực trước khi chạy lại.

9.2. Bảng kế hoạch theo khu (ví dụ)

Khu Thời điểm phù hợp Lưu ý vệ sinh Hạng mục kiểm tra
Khu sản xuất, đóng gói Dừng máy, trước vệ sinh tổng Thay đồ, dụng cụ sạch, không khoan đục nếu chưa thống nhất Sàn, tường, trần, kết cấu đỡ thiết bị
Khu sạch Theo lịch dừng của QA Tuân thủ quy trình ra vào; ưu tiên quan sát từ khu kỹ thuật phía trên Kết cấu đỡ trần, ống gió, thiết bị
Khu rửa, khu hóa chất Sau ca rửa, khi sàn khô Bảo hộ hóa chất Sàn, cống, chân cột, chân tường, lớp phủ
Kho lạnh Theo lịch luân chuyển hàng Thời gian ở trong kho, bảo hộ lạnh Sàn, vách, liên kết, giá kệ
Mái, khu kỹ thuật Thời tiết khô, ban ngày An toàn trên cao Mái, xà gồ, thiết bị trên mái

9.3. Hồ sơ nên chuẩn bị

  • Bản vẽ thiết kế, hồ sơ hoàn công, các lần cải tạo.
  • Sơ đồ luồng người, luồng hàng và phân khu sạch.
  • Hồ sơ bảo trì sàn, mái, lớp phủ; các lần sửa chữa.
  • Ghi nhận sự cố: thấm, vỡ ống, ngập, va chạm.
  • Danh mục thiết bị gắn vào kết cấu hoặc đặt trên mái, trên trần.
  • Yêu cầu của khách hàng hoặc đoàn đánh giá liên quan đến nhà xưởng.

9.4. Gắn báo cáo kiểm định vào hồ sơ GMP và audit

Báo cáo kiểm định nên được lưu cùng hồ sơ nhà xưởng mà bộ phận QA quản lý, kèm bảng theo dõi việc khắc phục kiến nghị. Cách đọc kết luận và chuyển kiến nghị thành kế hoạch xem bài báo cáo kiểm định nhà xưởng; nội dung chuẩn bị cho audit xem bài kiểm định nhà xưởng phục vụ audit. Sau cháy, ngập hoặc bão, việc cần làm trước tiên được trình bày trong bài kiểm định nhà xưởng sau sự cố.

Quy trình kiểm định chung cho nhà máy được trình bày trong bài kiểm định chất lượng nhà máy và kiểm định nhà máy sản xuất.

10. Mẫu hình thường gặp trong nhà máy thực phẩm, dược phẩm

Phần này tổng hợp các tình huống phổ biến, không gắn với khách hàng hay dự án cụ thể.

Tình huống 1 – Sàn khu rửa xuống cấp từ lớp phủ đến nền. Lớp phủ sàn khu rửa bong từng mảng, nước đọng ở chỗ bong và thấm dần xuống. Lớp phủ được vá nhiều lần, nhưng sau đó sàn bắt đầu nứt và rỗng. Hướng xử lý chung: khi lớp phủ bong lặp lại ở cùng vị trí hoặc theo đường nứt, kiểm tra sàn và nền trước khi làm lại lớp phủ; xử lý thoát nước và độ dốc để nước không đọng.

Tình huống 2 – Thiết bị trên trần, trên mái tăng dần qua nhiều đợt. Mỗi lần nâng công suất, nhà máy bổ sung điều hòa, ống gió, đường ống, thiết bị lên trần và mái. Mỗi đợt riêng lẻ có vẻ nhỏ, nhưng không ai cộng tổng tải và tính lại. Hướng xử lý chung: lập danh mục thiết bị gắn lên kết cấu, cập nhật mỗi lần thay đổi; đánh giá kết cấu đỡ trước đợt bổ sung tiếp theo.

Tình huống 3 – Kho thường thành kho lạnh. Kho thành phẩm được chuyển thành kho lạnh bằng panel cách nhiệt và thiết bị lạnh, giá kệ cao hơn. Sàn, vách, mái không được đánh giá lại. Hướng xử lý chung: đánh giá kết cấu trước khi chuyển đổi; sau chuyển đổi, theo dõi sàn, liên kết và hiện tượng ngưng tụ.

Điểm chung: trong nhà máy thực phẩm, dược phẩm, vấn đề kết cấu thường lộ ra qua vấn đề vệ sinh, và được xử lý ở bề mặt nhiều lần trước khi có người hỏi đến nguyên nhân.

11. Câu hỏi thường gặp

11.1. Kiểm định nhà máy thực phẩm có thay chứng nhận ATTP hoặc GMP không?

Không. Kiểm định xây dựng đánh giá kết cấu và hiện trạng công trình, cho ra báo cáo kiểm định. Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và đánh giá đáp ứng GMP thuốc do cơ quan quản lý ngành thực hiện theo quy định riêng. Báo cáo kiểm định có thể là tài liệu bổ sung về nhà xưởng khi được hỏi, nhưng không thay thế các thủ tục đó.

11.2. Nhà máy thực phẩm, dược phẩm có bắt buộc kiểm định kết cấu không?

Qua tra cứu, chúng tôi chưa thấy văn bản riêng yêu cầu kiểm định kết cấu cho nhà máy thực phẩm, dược phẩm. Nghị định 207/2026/NĐ-CP nêu các trường hợp kiểm định phục vụ bảo trì, như khi phát hiện hư hỏng, dấu hiệu nguy hiểm hoặc khi cơ quan quản lý yêu cầu (cần đối chiếu văn bản gốc). Khách hàng, đoàn đánh giá hoặc bảo hiểm cũng có thể đưa ra yêu cầu riêng.

11.3. Kiểm định có làm gián đoạn sản xuất và ảnh hưởng vệ sinh không?

Có thể hạn chế nếu lập kế hoạch tốt. Kiểm định nên chia theo khu, khảo sát khu sản xuất trong giờ dừng máy hoặc theo lịch vệ sinh, tuân thủ quy tắc ra vào khu sạch, làm sạch dụng cụ. Các thao tác có thể phát sinh bụi, nước như cạo lớp phủ, khoan mẫu chỉ làm ở vị trí đã thống nhất với QA, có che chắn và vệ sinh ngay sau khi làm.

11.4. Khi nào nhà máy thực phẩm, dược phẩm nên kiểm định kết cấu?

Nên kiểm định khi: sàn nứt, lún, bong lớp phủ lặp lại; mái thấm kéo dài; kết cấu thép gỉ ở chân cột, liên kết; chuẩn bị chuyển kho thường thành kho lạnh hoặc thay đổi công năng; lắp thêm dây chuyền, thiết bị lên sàn, trần, mái; sau cháy, ngập, bão; hoặc khi khách hàng, đoàn đánh giá hỏi về tình trạng công trình.

12. Liên hệ tư vấn kiểm định nhà máy thực phẩm, dược phẩm

Việc nên làm đầu tiên là gom lại: hồ sơ kết cấu (bản vẽ, hoàn công, các lần cải tạo), danh mục thiết bị gắn vào kết cấu, ghi nhận sự cố, và các yêu cầu về nhà xưởng mà khách hàng hoặc đoàn đánh giá đã nêu.

Kỹ sư kiểm định có thể hỗ trợ:

  • Rà hồ sơ hiện có cùng bộ phận QA và kỹ thuật, xác định hạng mục cần đánh giá.
  • Lập kế hoạch khảo sát theo khu, phù hợp lịch sản xuất và quy tắc vệ sinh.
  • Khảo sát, thí nghiệm, tính toán và lập báo cáo kiểm định kèm khuyến nghị.

Đơn vị kiểm định không cấp chứng nhận GMP hay ATTP; báo cáo là tài liệu kỹ thuật về công trình. Các yếu tố ảnh hưởng chi phí xem bài chi phí kiểm định nhà xưởng; năng lực của đơn vị có thể tra trên Cổng thông tin năng lực hoạt động xây dựng.

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết liên quan

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *